Bəzi heyvan miqrasiyaları təsəvvür etdiyimizdən daha heyrətamizdir. Belə "super miqrantlar" arasında ən məşhurlardan biri qumqaçan quşudur - daha dəqiqi, kiçik ağ sahil quşu...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə The Washington Post yazır.
2022-ci ildə Alyaskanın qərbində yumurtadan çıxmış B6 kod adlı gənc quş quşlar arasında məlum olan ən uzun fasiləsiz uçuş rekordunu müəyyən edib.
"Nə vaxt ki, gənc quşa çəkisi iki unsiya (təxminən 60 qram) olan peyk ötürücüsü taxıldı, onun Sakit okean üzərindən cənuba doğru uçduğu, daha sonra kəskin şəkildə qərbə döndüyü və salamat şəkildə Tasmaniyada yerə endiyi izlənildi. Bu quş 8 321 mil (təxminən 13 391 km) məsafəni 264 saatlıq uçuşla — yəni 11 gün ərzində suya və ya quruya toxunmadan, yemək və su qəbul etmədən qət edib", deyə nəşr qeyd edir.
Məqalədə vurğulanır ki, belə halın fiziologiyası hələ tam aydın deyil. Lakin məlumdur ki, Alyaskadan uçmazdan əvvəl quş çəkisini ikiqat artırıb, yağ ehtiyatı toplayıb və səfər üçün lazım olmayan daxili orqanların kütləsini xeyli azaldıb.
"Növlər zülal və yağları yandırmaqla orqanizmin fəaliyyətini saxlamaq üçün su istehsal edə bilir. O (quş) hansısa şəkildə əlverişli küləkləri tapır, uçuş hündürlüyünü tənzimləyir və bəzən təxminən 20 000 futa (6 000 metr) qədər yüksəlir", deyə nəşr əlavə edir.
Bəzi alimlər həmçinin hesab edirlər ki, quşlar beynin bir yarımkürəsini növbə ilə "söndürə", digər yarımkürəni isə oyaq vəziyyətdə saxlaya bilirlər — bu yolla onlar uçuş zamanı yuxu rejimində qalırlar.
Bununla belə, əsas sirr ondadır ki, bu quş qışlama üçün hara uçmalı olduğunu hansısa şəkildə "bilir". Alimlərin quşların bunu necə anladığına dair bir neçə fərziyyəsi var.
"Miqrasiya edən quşların torlu qişasına düşən fotonlar "kvant dolaşıqlığı" adlanan hadisə yaradır. Bunun nəticəsində kriptoxrom 1a adlı piqment molekulları elektron mübadiləsinə başlayır (bunlara "radikal cütlər" deyilir). Bu kriptoxrom 1a radikal cütləri maqnit qütblüyünə malik olduqları üçün miqrasiya edən quşlara Yer kürəsinin maqnit sahəsinin iki qütbü birləşdirən xətlərini "görməyə" imkan verir. Üstəlik, quşlar yəqin ki, maqnit meyilliliyini (qütbə yaxınlaşdıqca maqnit xətlərinin əyilməsi) və intensivliyini də ölçə bilirlər ki, bu da onlara öz enliklərini müəyyən etməyə kömək edir", deyə WP izah edib.
Poliqon.info
