Hindistanda ölümcül Nipah virusu epidemiyasının baş qaldırması bir çox Asiya ölkəsini yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirib. Buna səbəb virusun insanlar arasında ölüm riskinin 40% ilə 75% arasında dəyişməsidir. Qərbi Benqal ştatında bu ay ərzində ən azı iki nəfərin virusdan vəfat etməsindən sonra Tayland, Malayziya və Sinqapur kimi ölkələr yeni yoxlama və test tədbirləri tətbiq etməyə başlayıblar.
Nipah heyvanlardan insanlara keçə bilən zoonoz viruslar kateqoriyasına aiddir. İlk dəfə 1998-ci ildə Malayziyada qeydə alınan virusun əsasən üç yoluxma yolu var:
Yoluxmuş yarasaların tüpürcəyi, sidiyi və ya nəcisi ilə təmasda olmaq.Yoluxmuş yarasaların bədən mayeləri ilə çirklənmiş xurma şirəsi kimi qidaları istehlak etmək.Xəstə bir şəxsə qulluq etmək kimi yaxın təmaslar nəticəsində insandan-insana keçid.
Xəstəliyin əlamətləri və fəsadları
Nipah virusu infeksiyası kifayət qədər sürətlə inkişaf edir və simptomlar adətən 4 gündən 3 həftəyə qədər olan müddətdə özünü büruzə verir. Ağır yoluxma hallarında xəstələrin təxminən yarısı həyatını itirir. Virus sətəlcəmə yol aça bildiyi kimi, ən təhlükəli fəsadı olan beyin iltihabına (ensefalit) də səbəb olur.
Xəstəliyin əsas əlamətləri bunlardır: qızdırma və şiddətli baş ağrısı, qıcolmalar, nəfəs darlığı, şüur itkisi və şəxsiyyət dəyişiklikləri. Nadir hallarda xəstəlikdən sağalan şəxslərdə illər sonra beyin iltihabı yenidən təkrarlana bilər.
Müalicə və peyvənd işləri
Hazırda Nipah virusu üçün təsdiqlənmiş hər hansı bir peyvənd və ya xüsusi müalicə metodu mövcud deyil. Avstraliyada hazırlanmış "m102.4" adlı müalicə üsulu üzərində tədqiqatlar davam edir. 2020-ci ildə dərc edilən birinci mərhələ klinik sınaqlar təkdozalı müalicənin xəstələr tərəfindən yaxşı qəbul edildiyini göstərsə də, bu üsulun geniş istifadəyə verilməsi üçün hələ vaxt lazımdır.
Qlobal risk səviyyəsi
Hindistandakı epidemiya narahatlıq yaratsa da, mütəxəssislər bu virusun "Covid-19" miqyasında qlobal bir problemə çevrilmə ehtimalının aşağı olduğunu bildirirlər. Virusun insandan-insana yoluxma qabiliyyətinin məhdud olması, riskin xəstəliyin qeydə alındığı bölgələrdən kənarda yaşayanlar üçün aşağı qalmasını təmin edir.
