Avropa İttifaqı və Hindistan arasında sərbəst ticarət anlaşması üzrə sənəd imzalanıb.
Bu razılaşma “bütün dövrlərin ən böyük razılaşması" kimi xarakterizə edilir.
Belə ki, razılaşma çərçivəsində əsasən malların sərhəddən keçidi zamanı tətbiq olunan gömrük rüsumlarının mərhələli şəkildə 90 %-dək azaldılması, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, texniki, sanitar və fitosanitar tələblərin uyğunlaşdırılması, eləcə də ticarətdə vaxt və xərclərin azaldılması nəzərdə tutulur.
Vergi məsələsinə gəldikdə isə hər bir tərəf öz milli vergi siyasətini olduğu kimi saxlayır.
Bu, əksər istiqamətlərdə, xüsusilə, maşın-mexanika, tekstil, alkoqollu içkilər və farmasevtik məhsulların ixracında hər iki tərəf üçün bazar imkanlarını genişləndirəcək. Yəni sektorlar üzrə tariflər demək olar ki, tamamilə azaldılır.
Bu da ticarət həcmini artıracaq və hər iki tərəfin şirkətlərinə daha sərbəst bazar imkanları yaradacaq.
Bu sənəd təxminən 2 milyard insanı və qlobal ÜDM-nin 25%-ni əhatə edən dünya səviyyəsində böyük iqtisadi bir inteqrasiya şəbəkəsinin qurulması məqsədini daşıyır.
Bu razılaşma təxminən 20 illik danışıqlardan sonra, yəni çox uzunmüddətli prosesin sonunda gəlinən bir zirvə nöqtəsidir. Razılaşma həm də geosiyasi səbəblərdən vacib sayılır. Çünki ABŞ və Çin kimi ölkələrlə ticarət gərginliyinin artdığı bir dövrdə Aİ və Hindistan bir-biri ilə daha yaxın iqtisadi əməkdaşlıq qurur.
Burada diqqəti ən çox cəlb edən məsələlərdən biri də odur ki, bu razılaşma Avropa İttifaqının uzun illər tətbiq etdiyi yaşıl tələblər, ekoloji normalar, məhsul keyfiyyəti və qida təhlükəsizliyi üzrə yüksək standartlara yanaşmasında da müəyyən yumşalma yaradır. Qlobal təchizat zəncirlərində risklərin artdığı bir dövrdə Aİ üçün artıq, yalnız ideal standartlar deyil, bazarın fasiləsiz və sabit təmin olunması daha ön plana çıxır. Bu yanaşma gələcəkdə digər tərəfdaş ölkələr üçün də presedent yarada bilər.
Hazırda bu razılaşma hələ ki, rəsmi qüvvəyə minməyib. Bunun üçün Aİ Parlamentinin, Aİ Şurasının və Hindistanın milli qanunvericiliyinin təsdiqi tələb olunur.
Buna görə də sənədin hüquqi baxımdan tam qüvvəyə minməsi ən tez 2027-də mümkün görünur.
Eldəniz Əmirov, iqtisadçı
