D vitamini sümük sağlamlığının qorunmasından tutmuş immunitet sisteminin gücləndirilməsinə qədər bir çox vacib rol oynayır. Qadınlar hormonal dəyişikliklər və həyat tərzi amilləri səbəbindən D vitamini çatışmazlığına daha çox həssasdırlar.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, günəş işığına kifayət qədər məruz qalmamaq və balanssız qidalanma çatışmazlığı riskini artıra bilər.
Ümumi əhali arasında geniş yayılmış D vitamini çatışmazlığı qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez aşkar edilir. Mütəxəssis Dr. Füsun Topçugil vurğulayır ki, bu vəziyyət tək bir səbəbdən qaynaqlanmır; bioloji quruluş, hormonal dəyişikliklər və həyat tərzi amillərinin hamısı təsir göstərir.
D vitamini yalnız bədəndəki sümüklərə təsir etmir; bir çox toxumadakı reseptorlar vasitəsilə hormona bənzər bir funksiya yerinə yetirir.
Qadınlarda estrogen hormonu sümük metabolizmasında və D vitamini istifadəsində əhəmiyyətli rol oynayır. Xüsusilə intensiv hormonal dalğalanmalar dövründə bədəndə D vitamininin istifadəsi və sümüklərə qoruyucu təsiri fərqli ola bilər. Bu vəziyyət qadınların D vitamini çatışmazlığına daha çox bioloji meyl göstərməsinə səbəb ola bilər.
“Günəş işığına kifayət qədər məruz qalma çatışmazlığın ən əsas səbəblərindən biridir.”
D vitamininin ən vacib mənbəyi günəş işığı vasitəsilə dəridə sintezdir. Lakin, müasir dövrdə şəhər həyatı, uzun müddət qapalı məkanlarda keçirmək və günəşdən qorunma vərdişlərinin artması bu sintezi əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırır. Qadınlarda, xüsusən də iş şəraiti, ev həyatı və gündəlik işlər səbəbindən günəş işığına kifayət qədər məruz qalmamaq, D vitamini çatışmazlığının tez-tez müşahidə olunmasına səbəb ola bilər.
D vitamini sintezi dəridə baş verdiyindən, dəri quruluşu və istifadə olunan günəşdən qoruyucu məhsullar da bu prosesdə rol oynayır.
Xüsusilə, yüksək SPF-li günəşdən qoruyucu kremlərin müntəzəm istifadəsi dəridə D vitamini istehsalını azalda bilər. Qadınların dəri sağlamlığı və yaşlanmaya qarşı qorunması üçün günəşdən daha çox çəkinməsi uzun müddətdə D vitamini səviyyəsinin azalmasına səbəb ola bilər.
D vitamini yağda həll olan bir vitamindir və bədəndəki yağ toxumasında saxlanıla bilər. Fizioloji cəhətdən qadınlar kişilərə nisbətən daha yüksək bədən yağ faizinə malikdirlər.
Bu vəziyyət, qəbul edilən və ya sintez edilən D vitamininin qan dövranına daha az daxil olmasına səbəb ola bilər və nəticədə qanda səviyyəsi aşağı düşür. Buna görə də, bəzi qadınlar kifayət qədər qəbul edilsə belə, çatışmazlıqla qarşılaşa bilərlər. Hamiləlik və ana südü ilə qidalanma qadının həyat dövründə D vitamininə ehtiyacın artdığı xüsusi dövrlərdir. Bu dövrlərdə D vitamini həm ananın sümük sağlamlığı, həm də körpənin skelet inkişafı üçün vacibdir. Menopoz zamanı sümük itkisi riski estrogen səviyyəsinin azalması ilə artır və D vitamini çatışmazlığı daha aydın klinik nəticələrə səbəb ola bilər.
D vitamini ehtiva edən qidaların sayı məhduddur və gündəlik tələbatın böyük bir hissəsi günəş işığı vasitəsilə ödənilir. Pəhrizdə yağlı balıq, yumurta sarısı və D vitamini ilə zənginləşdirilmiş qidaların kifayət qədər qəbul edilməməsi qadınlarda çatışmazlıq riskini artıra bilər. Uzunmüddətli məhdudlaşdırıcı pəhrizlər və nizamsız qidalanma vərdişləri bu vəziyyəti daha da aydınlaşdıra bilər.
