Son illər iqtisadi dinamika, texnoloji dəyişikliklər və istehlakçı davranışlarının sürətli transformasiyası Azərbaycanda kiçik bizneslərin fəaliyyət sahələrinə ciddi təsir göstərib. Xüsusilə son beş ildə bir sıra ənənəvi sahələr bazardan demək olar ki, səssiz şəkildə silinib. Bu proses təkcə yerli iqtisadiyyata deyil, həm də işsizliyin artmasına və yerli istehsalın şaxələndirilməsinə təsir göstərir.
Analiz göstərir ki, ən böyük itkilər kiçik pərakəndə ticarət və fiziki xidmət sahələrində müşahidə olunub. Məsələn, kiçik dəri, tekstil və ayaqqabı mağazalarının əksəriyyəti böyük ticarət mərkəzləri və onlayn satış platformalarının rəqabəti fonunda fəaliyyətini dayandırıb. Eyni zamanda, kiçik oflayn kitabxanalar və əyləncə mərkəzləri də digital transformasiya və elektron kitabların yayılması səbəbindən tədricən bazardan çıxıb. Bu tendensiya qlobal trendlərlə paralellik təşkil edir; ABŞ və Avropa bazarlarında kiçik fiziki mağazaların bağlanması ilə bağlı statistikalar oxşar dinamikanı göstərir.
Restoran və qida xidməti sahəsində də transformasiya müşahidə olunur. Ənənəvi kiçik kafe və fast-food məkanları rəqəmsal sifariş və çatdırılma platformalarının genişlənməsi ilə müqayisədə mövcudluğunu saxlaya bilmir. Yalnız texnologiya və marketinqi sürətlə adaptasiya edən sahələr yaşamağa davam edir. Bundan başqa, kiçik istehsal və emal müəssisələri, xüsusilə konserv və ev məhsulları istehsalçıları, idxal məhsullarının ucuzluğu və ticarət logistikasının mərkəzləşməsi səbəbindən bazardan tədricən çıxıb.
Maliyyə və kredit bazası da kiçik bizneslərin yoxa çıxmasında mühüm rol oynayır. Kiçik sahibkarlar üçün kredit və dəstək mexanizmlərinin məhdudluğu, yüksək faiz dərəcələri və bürokratik prosedurlar yeni təşəbbüslərin inkişafını əngəlləyib. Bu isə daha çox ənənəvi sahələrə təsir edib, innovativ və texnologiyaya əsaslanan startaplar isə daha çox dövlət və investor dəstəyi alaraq bazarda qalmağı bacarıb.
Təhlillər göstərir ki, bu proses təkcə biznesin itməsi ilə məhdudlaşmır, həm də şəhər və region həyatına təsir göstərir. Kiçik, lokal bazarlar və ənənəvi xidmət nöqtələrinin yoxluğu, həm istehlakçı seçimlərini daraldır, həm də yerli icmaların sosial-iqtisadi aktivliyini azaldır. Bu baxımdan, dövlətin təşviqedici mexanizmləri və sahibkarlıq üçün əlverişli ekosistemin yaradılması kritik əhəmiyyət daşıyır.
