Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın iribuynuzlu ev heyvanları idxalı kəskin artaraq 5 min 690 başa çatıb və bu tədarükün ümumi dəyəri 24,54 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları göstərir ki, əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə idxal həm dəyər, həm də kəmiyyət baxımından dəfələrlə yüksəlib. Bu dinamika ölkədə heyvandarlıq sektorunun yenilənməsi və məhsuldarlığın artırılmasına yönəlmiş iqtisadi proseslərin aktivləşdiyini göstərən mühüm göstərici kimi qiymətləndirilir.
Statistik artımın miqyası təsadüfi deyil və bir neçə əsas səbəblə izah olunur. Qlobal səviyyədə son illər iribuynuzlu heyvan ticarətində keyfiyyət yönümlü yanaşma güclənib. FAO və OECD-nin qiymətləndirmələrinə görə, bir çox ölkələr daxili istehsalı artırmaq üçün say baxımından deyil, genetik potensialı yüksək olan damazlıq heyvanların idxalına üstünlük verir. Azərbaycan bazarında müşahidə edilən idxal artımı da bu yanaşma ilə üst-üstə düşür və əsas diqqətin məhsuldarlığın yüksəldilməsinə yönəldiyini göstərir.
İdxalın coğrafi strukturu bu prosesi daha aydın göstərir. Çexiya, Estoniya, Avstriya və Danimarka kimi ölkələr Avropada yüksək məhsuldarlığa malik iribuynuzlu mal-qara istehsalı ilə tanınır. Uruqvaydan idxalın başlanması isə tədarük mənbələrinin diversifikasiyası baxımından diqqət çəkir. Bu ölkələrdən gətirilən heyvanlar əsasən süd və ət istehsalı üzrə yüksək genetik göstəricilərə malikdir və uzunmüddətli perspektivdə yerli təsərrüfatların səmərəliliyinin artmasına xidmət edir.
İdxalın dəyər ifadəsində kəmiyyət artımını üstələməsi dünya bazarlarında damazlıq heyvanların qiymətlərinin yüksəlməsi ilə bağlıdır. Son illərdə yem xərclərinin artması, baytarlıq standartlarının sərtləşdirilməsi və logistika xərcləri iribuynuzlu heyvanların ixrac qiymətlərinə birbaşa təsir göstərib. Bu baxımdan idxal olunan heyvanların orta dəyərinin yüksəlməsi onların keyfiyyət göstəricilərinin artması ilə uzlaşır və bu prosesin qısa müddətli deyil, struktur xarakter daşıdığını göstərir.
Daxili bazar üçün bu tendensiyanın iqtisadi mənası çoxşaxəlidir. Bir tərəfdən, yüksək məhsuldarlığa malik heyvanların idxalı süd və ət istehsalının artmasına, beləliklə də ərzaq təminatının daha dayanıqlı olmasına imkan yaradır. Digər tərəfdən, bu proses yerli heyvandarlıq təsərrüfatlarında müasir idarəetmə və texnologiyalara tələbatı artırır. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, genetik cəhətdən keyfiyyətli heyvanların idxalı ilə paralel olaraq yem bazası, seleksiya və baytarlıq xidmətləri inkişaf etdirilmədikdə gözlənilən iqtisadi effekt tam reallaşmır.
