ÆsrlÉr keçsÉ dÉ, illÉr ötsÉ dÉ yaddaÅlardan silinmÉyÉn izlÉrdÉn biridir “Qanlı 20 Yanvar”. HÉmin gün neçÉ- neçÉ talelÉr yarım qaldı, neçÉ- neçÉ evlÉrdÉn körpÉ sÉsi kÉsildi, neçÉ- neçÉ ailÉlÉr baÅsız qaldı, neçÉ- neçÉ gÉncin tale iÅıÄı söndü... Saymaqla bitmÉyÉn faciÉlÉr...
HÉmin gün hÉr kÉs bir mÉqsÉd, amal uÄrunda birlÉÅib meydanlara axıÅırdı. O mÉqsÉd AzÉrbaycanın müstÉqil sabahı vÉ iÅıqlı taleyi idi.
MÉhz hÉmin gün- 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nÉ keçÉn gecÉ silahsız insanlar tank belindÉ gÉlÉn Sovet ordusunun qarÅısına çıxdılar. Onları nÉ top-tüfÉng, nÉ dÉ o tanklar qorxudurdu. İnsanlar yalnız azadlıq istÉyirdilÉr. QÉlbi azadlıq eÅqi ilÉ alıÅıb-yananlardan biri dÉ “20 Yanvar” ÅÉhidi Aslan AÄaverdiyevdir. O, hÉmin gecÉ üç körpÉ balasını evdÉ qoyub Azadlıq meydanına yollanır.
Sovet tanklarının qarÅısını kÉsmÉyÉ gedÉn, son nÉfÉsindÉ dÉ qızlarının adını çÉkÉn ÅÉhid Aslan AÄaverdiyev 1952-ci ildÉ Bakıda anadan olub. O, Zevin (indiki Æziz Æliyev) küçÉsindÉki müÉssisÉdÉ anbardar iÅlÉyib. HÉrbi xidmÉtini baÅa vurduqdan sonra ZÉrifÉ adlı xanımla ailÉ qurub. Onların bu nigahdan üç qızı dünyaya gÉlib. ÆmÉkdar artist MÉsmÉ Aslanqızı ÅÉhid Aslan AÄaverdiyevin qızıdır.
AilÉsi onu hÉmiÅÉ mehriban, mülayim, ailÉcanlı insan kimi xatırlayır. 1988-ci ildÉ Azadlıq meydanındakı mitinqlÉrdÉ hÉyat yoldaÅı ilÉ birlikdÉ iÅtirak edib. O, 1990-cı ildÉ KeçmiÅ Sovet ordusunun hissÉlÉri Bakıya daxil olanda tankların, qoÅunların qarÅısına çıxır.
ÅÉhidin qızı hÉmin dÉhÅÉtli gecÉni belÉ xatırlayır:“Yanvarın 19-u atam gecÉ evÉ gÉldi. Anama dedi ki, ÅÉhÉrdÉ çaxnaÅma var. Bu gecÉ nÉsÉ baÅ verÉcÉk. GecÉ saat 12 idi. BirdÉn partlayıŠsÉsi eÅdildi. AtıÅmalar baÅladı. Atam dedi ki, mÉn gedirÉm. Bu günÉ qÉdÉr yadımdadır atam elÉ deyÉndÉ anam atama ÅÉrfini verdi ki, Aslan, ÅÉrfini götür. SÉnÉ soyuq olar. Paltosunu geyinib evdÉn çıxdı. Atam gedÉndÉn sonra babam onun arxasınca getdi, amma tapa bilmÉyib geri qayıtdı. EvÉ gÉlÉndÉ bizi qorxutmamaq üçün deyirdi ki, boÅ güllÉlÉrdir, qorxmayın. Biz dÉ ona inanmıÅdıq”.
Aslan AÄaverdiyev “Naxçıvan” mehmanxanasının qarÅısına gedir. Sovet ÉsgÉrlÉri ilÉ üz-üzÉ dayanan ÉlikörpÉli qadınları geri çÉkir. Onların qarÅısında cavanlarla birgÉ sÉd çÉkib dayanır.
Yanvarın 20-si sÉhÉr saatlarında “SemaÅko” xÉstÉxanasından onun evinÉ zÉng gÉlir. HÉyat yoldaÅı ZÉrifÉ xanıma Aslanın ayaÄından yüngül yaralandıÄı deyilir. Bunu eÅidÉn xanımı xÉstÉxanaya gedÉnÉ qÉdÉr dua edir ki, Aslanın 2 ayaÄı olmasa da, yaÅasın. Övladlarının yanında olsun. Amma onun yarası o qÉdÉr dÉ yüngül deyildi. AÄır yaralanmıÅdı. DÉyÉn güllÉlÉr onun daxili orqanlarını darmadaÄın etmiÅdi.
XÉstÉxanaya gÉtirilÉndÉ baÅ verÉnlÉri Étrafındakı insanlara danıÅır:
“MÉn tank üzÉrindÉ dayanan ÉsgÉrÉ dedim ki, bizi güllÉlÉmÉyin. HÉmin sözümdÉn sonra üzümÉ baxıb güldülÉr. Avtomatı üzÉrimÉ boÅaltdılar”. HuÅu gedÉndÉn gedÉndÉn sonra ancaq qızlarının adını çÉkÉn Aslan AÄaverdiyev çoxlu qan itirir vÉ ÅÉhid olur. Yanvarın 21-i izdihamla DaÄüstü Parkda dÉfn edilir.