ABŞ-ın Venesuelaya hərbi müdaxiləsindən sonra Qrenlandiya məsələsi yenidən dünya gündəminə gəlib. Prezident Donald Tramp bazar günü bildirib ki, onlar Qrenlandiyanı milli təhlükəsizlik səbəbləri ilə əldə etməlidirlər.
Hafta.az yazır ki, Respublikaçı lider bunun, xüsusən də Rusiya və Çinə qarşı təhlükəsizlik prioriteti olduğunu iddia edib.
Ağ Evin sözçüsü Karolin Livit də dünənki açıqlamasında Tramp administrasiyasının Qrenlandiyanı əldə etmək üçün müxtəlif variantları, o cümlədən "ABŞ ordusundan istifadə etməyi" nəzərdən keçirdiyini bildirib.
Vaşinqtonun Venesueladan sonra Qrenlandiyaya hərbi müdaxilə edə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artdıqca, ABŞ dövlət katibi Marko Rubio onların şimal ölkəsini "satın almağı" hədəflədiklərini iddia edib.
Rubio Konqres üzvlərinə Venesuelaya müdaxilə ilə bağlı brifinqdə Trampın Qrenlandiya planları ilə bağlı açıqlamalar verib. Anonimlik şərti ilə "Wall Street Journal"a danışan rəsmilərin sözlərinə görə, Rubio ABŞ prezidentinin açıqlamalarının "yaxınlaşan bir işğalın əlaməti olmadığını" iddia edib. Bunun əvəzinə, o, Trampın adanı Danimarkadan almağı planlaşdırdığını iddia edib.
Qrenlandiya 1979-cu ildə Danimarkadan muxtariyyət alsa da, xarici əlaqələr, təhlükəsizlik və maliyyə sahələrində tam müstəqildir.
“The Guardian”ın təhlili göstərir ki, Trampın Qrenlandiyaya hərbi müdaxiləsi 76 illik hərbi ittifaq olan NATO-nun etibarlılığını sarsıdacaq.
Böyük Britaniyada yerləşən Chatham House beyin mərkəzinin nümayəndəsi Marion Messmer ABŞ-Avropa münasibətlərinin Tramp administrasiyası dövründə getdikcə gərginləşdiyinə diqqət çəkərək deyir: “Əgər Avropa ölkələrinin ABŞ təhlükəsizlik zəmanətlərinə etibar edə biləcəkləri ilə bağlı hər hansı bir illüziyası varsa, bu, bizim heç vaxt o dünyaya qayıtmayacağımıza dair bir xəbərdarlıqdır”. Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen də Qrenlandiyanın satılmadığını vurğulayaraq, ABŞ-ın təhdidlərinin NATO-nun bütövlüyünü sarsıtdığını bildirib.
“NATO-nun fundamental prinsiplərinin 5-ci maddəsində bir üzv digərinə hücum edərsə nə edilməli olduğu barədə dəqiq ifadələrin olmadığı qeyd olunur. Bu maddədə bildirilir ki, NATO üzvü olan bir ölkəyə hücum bütün ittifaq üzvlərinə hücum hesab ediləcək. Belə bir halda, ittifaq üzvləri hücuma məruz qalan ölkəni müxtəlif yollarla, o cümlədən hərbi variantlarla qorumaq üçün dəstək verməyə öhdəlik götürürlər",- o deyib.
BBC-nin təhlili göstərir ki, 27 Aİ üzv dövlətindən yalnız 6-sı Trampa reaksiya verib. 2021-2024-cü illərdə ABŞ-ın NATO-dakı daimi nümayəndəsi vəzifəsində çalışmış Culiann Smit bu vəziyyətin "Aİ-nin parçalanması riskini" daşıdığını və NATO üçün dilemma yaratdığını bildirir: “Avropa Prezident Tramp və onun komandası Qrenlandiyanı "əldə etmək" barədə danışarkən onları ciddi qəbul etməlidir”.
Smit həmçinin deyir ki, Avropa ölkələri sadəcə təmkinli olmağa çağırmaqdan və yeni müdafiə müqavilələri imzalamaqdan daha çox iş görməli ola bilərlər.
NATO-da Müttəfiq Qüvvələrinin Avropadakı keçmiş Ali Komandanı admiral Ceyms Stavridis də CNN-ə bildirib: “Mən danimarkalıları çox yaxşı tanıyıram. Onlar sərt insanlardır. ABŞ qüvvələrinə qarşı durmaq üçün ora qoşun yerləşdirsəydilər, məni təəccübləndirməzdi. Burada NATO-nun sonu haqqında danışırıq. Gəlin bunun qarşısını alaq”.
