Bu il Azərbaycanda bəzi ali təhsil müəssisələrinin xərclərinin qismən qarşılanması üçün dövlət büdcəsindən 100,1 milyon manat subsidiya ayrılması nəzərdə tutulub. Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, bu məbləğ ötən illə müqayisədə 5,3 faiz çoxdur. Paralel olaraq, təhsil sisteminin informasiyalaşdırılmasının genişləndirilməsi ilə bağlı xərclər 2026-cı il üçün 38,3 milyon manat səviyyəsində saxlanılıb. Rəqəmlər ali təhsilin maliyyələşdirilməsində artımın davam etdiyini, lakin rəqəmsallaşma istiqamətində xərclərin sabitləşmə mərhələsinə keçdiyini göstərir.
Qlobal təcrübədə ali təhsil müəssisələrinin maliyyə dayanıqlığı dövlət dəstəyi ilə institusional səmərəlilik arasında balans üzərində qurulur. Bir çox ölkələrdə universitetlərin əsas xərclərinin bir hissəsi dövlət büdcəsi hesabına qarşılanır, lakin bu vəsaitlər getdikcə daha çox nəticəyönümlü mexanizmlərlə əlaqələndirilir. Azərbaycanda subsidiya məbləğinin artması dövlət ali təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinin sabit saxlanılması və əsas əməliyyat xərclərinin qarşılanması baxımından əhəmiyyətli addım kimi qiymətləndirilə bilər. Xüsusilə nəzərə alındıqda ki, ölkədə fəaliyyət göstərən 51 ali təhsil müəssisəsinin 42-si dövlət sektoruna aiddir, bu maliyyələşmə sistemi ali təhsilin ümumi strukturuna birbaşa təsir göstərir.
Digər tərəfdən, təhsil sisteminin informasiyalaşdırılması üzrə xərclərin artmaması diqqət çəkir. Qlobal miqyasda ali təhsildə rəqəmsal infrastruktur, məlumat sistemləri və onlayn idarəetmə mexanizmləri artıq əsas keyfiyyət göstəricilərindən biri hesab olunur. Bir sıra ölkələrdə bu sahəyə ayrılan vəsaitlər hər il artırılaraq tədris prosesinin çevikliyi və şəffaflığı gücləndirilir. Azərbaycanda isə bu istiqamətdə xərclərin eyni səviyyədə saxlanılması daha çox əvvəlki illərdə yaradılmış sistemlərin istismar və optimallaşdırma mərhələsinə keçidlə izah oluna bilər.
Bu kontekstdə Hesablama Palatasının ötən il Elm və Təhsil Nazirliyinin təhsil sisteminin informasiyalaşdırılması fəaliyyətinə dair apardığı audit də mühüm fon yaradır. Audit nəticələrinin mövcud resurslardan daha səmərəli istifadə olunması və sistemlərin nəticəliliyinin artırılması zərurətini gündəmə gətirdiyi məlumdur. Xərclərin artmaması, ehtimal ki, yeni iri layihələrdən çox, mövcud rəqəmsal həllərin təkmilləşdirilməsi və inteqrasiyasına üstünlük verildiyini göstərir.
Ali təhsil müəssisələrinin maliyyələşdirilməsi ilə rəqəmsallaşma xərcləri arasındakı bu nisbət daha geniş strateji yanaşmanı əks etdirir. Bir tərəfdən, universitetlərin gündəlik fəaliyyətinin və akademik proseslərin fasiləsizliyinin təmin edilməsi prioritet olaraq qalır. Digər tərəfdən isə, rəqəmsal transformasiya artıq ayrıca artım mərhələsindən çıxaraq struktur elementinə çevrilir. Qlobal tendensiyalar göstərir ki, bu mərhələdə əsas hədəf xərclərin artırılması deyil, onların ölçülə bilən nəticələrə çevrilməsidir.
