Azərbaycanın müasir inkişaf mərhələsi yalnız iqtisadi və sosial yüksəlişlə deyil, həm də tarixi-siyasi ədalətin bərpası ilə xarakterizə olunur. Bu prosesin mərkəzində isə Prezident İlham Əliyevin işğaldan azad olunmuş ərazilərə ardıcıl və məqsədyönlü səfərləri dayanır. Hər səfər həm siyasi mesaj, həm strateji qərar, həm də bərpa prosesinin mərhələli şəkildə irəlilədiyini göstərən real göstəricidir. Bu səfərlər təkcə tikinti-müqavilə mərasimləri deyil, postmünaqişə dövrü dövlət siyasətinin canlı laboratoriyası, Qarabağın yenidən qurulan taleyinin rəmzi və siyasi idarəetmənin praktiki tribunasıdır.
Azərbaycan Prezidenti azad olunmuş şəhərləri və kəndləri yalnız rəqəmlər və hesabatlar üzərindən deyil, şəxsi nəzarət, yerində baxış və canlı təmas vasitəsilə qiymətləndirir. Bu, dövlət idarəetməsində yeni modelin — “kağız üzərində yox, sahədə idarəetmə” prinsipinin təcəssümüdür.
Səfərlərin humanist təbəqəsi də diqqətəlayiqdir: Prezidentin doğum gününü məhz keçmiş məcburi köçkünlərlə azad olunmuş torpaqlarda keçirməsi illərlə həsrət qalan insanların dəyər hissini bərpa edir. Bu, siyasətin sosial psixologiya ilə sintezidir, yəni liderliyin cəmiyyətin emosional yaddaşına toxunan istiqamətidir. Qarabağ yalnız tikinti meydanı deyil, həm də mənəvi müharibənin qalib gəldiyi məkan kimi yenidən doğulur.
23 dekabr tarixində Prezident İlham Əliyevin Xankəndinin Kərkicahan qəsəbəsində sakinlərlə görüşü Qarabağa qayıdışın yalnız administrativ qərar deyil, tarixi və sosial ədalət hadisəsi olduğunu bir daha təsdiqlədi.
Prezidentin “34 ildən sonra doğma yurda qayıdış böyük xoşbəxtlikdir” sözləri bu prosesin emosional çalarlarını açır:
• qayıdış – yalnız fiziki məskunlaşma aktı deyil
• qayıdış – yaddaşın, adətlərin, arzuların yenidən başlanğıcıdır
• qayıdış – xalqın dövlətinə güvən hissəsinin bərpasıdır
Beləliklə, Böyük Qayıdış Proqramı klassik repatriasiya layihəsi deyil, milli identikliyin bərpası modelidir.
Postmünaqişə dövründə regionun yenidən qurulması yalnız infrastrukturla məhdudlaşmır. Qarabağ Universitetinin Mühəndislik fakültəsinin yeni binasının təməlinin qoyulması regionun intellektual iqtisadiyyat strategiyasının başlanğıcıdır.
Bu layihə göstərir ki:
• Qarabağ uzunmüddətli perspektivdə yalnız yaşayış məskəni deyil,
• elmi mərkəz, innovasiya laboratoriyası və mühəndislər məktəbi kimi formalaşdırılır.
Mühəndislik fakültəsinin yaradılması həm də quruculuq mərhələsinin insan kapitalı ilə təmin olunmasına yönəlmiş strateji investisiyadır. Bu modeldə tələbə yalnız mütəxəssis deyil, həm də yenidənqurma prosesinin iştirakçısıdır.
Prezident İlham Əliyevin Qarabağa səfərlərindən biri də sənaye və sahibkarlığın dirçəldilməsi ilə bağlı yeni səhifə açır.
Ballıca: mebel istehsalında ixrac yönümlü mərhələ
“Accurate Az” MMC-nin açılışı regionun iqtisadi xəritəsində real dönüş nöqtəsidir:
• istehsal gücü yüksək, texnologiya müasirdir
• məhsulların böyük hissəsi ixraca yönəldilir
• xam resursdan hazır məhsula keçid təmin edilir
• 80-dən çox iş yeri açılıb, yüzlərlə yeni iş yeri gözlənilir
Ağdam Sənaye Parkı: çoxşaxəli sənaye modeli
“Saloğlu Qarabağ” MMC və “Construction” MMC-nin müəssisələri isə sənaye parklarının iqtisadi lokomotivə çevrildiyini göstərir. Bu layihələr:
• ekspansiya və diversifikasiya
• yerli bazarın möhkəmləndirilməsi
• ixrac xəritəsinin genişləndirilməsi
funksiyalarını daşıyır.
Nəticə olaraq Qarabağ “sənaye vadisi” konseptinə doğru inkişaf edir.
Ağdam şəhərində açılışı olan 2-ci yaşayış kompleksi Qarabağda “ağıllı məskunlaşma” strategiyasının praktik nümunəsidir.
Kompleksin üstün cəhətləri:
• müasir şəhərsalma nümunəsi
• dayanıqlı enerji, internet və nəqliyyat infrastrukturunun təminatı
• ailələrin mərhələli köçürülməsi ilə sosial uyğunlaşmanın təminatı
• məktəb, bağça, idman və səhiyyə obyektləri ilə tam ekosistem
Bu layihə göstərir ki, Qarabağda şəhərlər yalnız binalar toplusu kimi deyil, yaşayış fəlsəfəsi kimi inşa olunur.
Prezident İlham Əliyevin ardıcıl səfərləri bir daha sübut edir:
1. Qarabağın dirçəldilməsi dövlət siyasətinin təməl sütunudur
2. İqtisadi inkişaf sosial ədalət və tarixi bərpa kontekstində həyata keçirilir
3. Müasir yaşayış, sənaye və təhsil layihələri uzunmüddətli sabitlik yaradır
4. Qayıdış prosesi insan amili üzərində qurulub
5. Qarabağ gələcəyin innovasiya və sənaye mərkəzinə çevrilir
Qarabağ səfərləri dövlətin regionla bağlı siyasətinin həm strateji planlaşdırma mərhələsi, həm də icra dinamikasıdır. Prezidentin hər səfəri yeni bir açılış, yeni iş yeri, yeni sosial layihə ilə yanaşı xalqın yaddaşının bərpasına, tarixi ədalətin möhkəmlənməsinə və ləyaqətli gələcəyin qurulmasına xidmət edir. Bu proses artıq təkcə bərpa deyil – davamlı inkişaf modelidir.

Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
“Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları” Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.

• Iqtisadiyyat
• Proqram
• Azad Edilmiş Ərazilər
• Quruculuq
• Böyük Qayıdış